Dieta młodego sportowca nie powinna być przypadkowym jadłospisem znalezionym w internecie. W sporcie liczy się nie tylko to, co zawodnik je, ale również ile je, kiedy je, jak wygląda jego dzień, jak często trenuje, kiedy odbywają się mecze i zawody oraz jak organizm reaguje na obciążenia treningowe.
Dlatego w SportuJemy rozdzielamy dwie rzeczy, które często są ze sobą mylone: pojedyczna konsultacja lub jadłospis oraz indywidualną współpracę z dietetykiem sportowym.
Konsultacja czy jadłospis mogą być jednym z elementów pracy dietetycznej, ale nie są jej całością. Konsultacja pozwala najpierw zrozumieć sytuację zawodnika, określić jego potrzeby i ustalić kierunek działania. Dopiero wtedy można zdecydować, czy potrzebny jest sam jadłospis, czy lepszym rozwiązaniem będzie dłuższa współpraca.
Na stronie SportuJemy konsultacja indywidualna jest opisana jako wsparcie rodziców i młodych sportowców w zakresie żywienia, edukacji i poprawy wyborów żywieniowych, a nie wyłącznie jako „wizyta po dietę”.
Konsultacja z dietetykiem sportowym – od czego zaczynamy?
Pierwszym etapem jest poznanie zawodnika i jego codzienności.
Zanim rozpocznie się konsultacja, klient otrzymuje wywiad wstępny. Na stronie SportuJemy znajdują się m.in. ankieta, dzienniczek żywieniowy oraz lista badań, które prosimy wypełnić w każdym przypadku przed konsultacją, aby dietetyk prowadzący mógł przyjść już przygotowany na konsultację. Dzienniczek najlepiej prowadzić przez kilka dni, ponieważ pozwala zobaczyć nie tylko pojedynczy posiłek, ale cały schemat odżywiania.
To bardzo ważne, ponieważ dwóch zawodników w tym samym wieku i trenujących tę samą dyscyplinę może mieć zupełnie inne potrzeby.
Jeden może mieć treningi trzy razy w tygodniu, drugi sześć. Jeden może trenować rano, drugi wieczorem. Jeden bez problemu zjada duże posiłki, a drugi ma mały apetyt. Jeden ma zawody raz w miesiącu, a drugi praktycznie każdy weekend spędza na turnieju.
Dlatego dietetyk sportowy nie powinien zaczynać od pytania: „Jaką dietę rozpisać?”
Najpierw powinien odpowiedzieć na pytanie: „Czego ten zawodnik rzeczywiście potrzebuje?”
Co analizujemy podczas konsultacji?
Podczas konsultacji pojedynczej lub rozpoczynającej współpracę, analizowany jest cały kontekst żywienia i aktywności.
Może obejmować on między innymi:
- sposób odżywiania w ciągu dnia,
- regularność posiłków,
- ilość i jakość produktów spożywczych,
- posiłki przed i po treningu,
- nawodnienie,
- regenerację,
- rozkład treningów,
- godziny szkoły i treningów,
- dni meczowe i turniejowe,
- apetyt i trudności z jedzeniem,
- tolerancję przewodu pokarmowego,
- cele sportowe,
- aktualne problemy zdrowotne,
- wyniki badań, jeśli zostały dostarczone,
- suplementację, jeśli zawodnik ją stosuje.
Na tej podstawie dietetyk może określić, co działa dobrze, co wymaga zmiany i od czego najlepiej zacząć.
To szczególnie istotne u młodych sportowców, ponieważ ich dieta musi uwzględniać nie tylko trening, ale również proces wzrostu i dojrzewania.
Dieta to nie tylko „rozpiska kalorii”
Jednym z częstych oczekiwań wobec dietetyka jest otrzymanie konkretnej liczby kalorii, gramów białka na dzień/na posiłek czy gotowego jadłospisu.
Oczywiście w określonych sytuacjach takie informacje mogą być potrzebne. Jednak sama liczba kalorii czy gramów białka nie rozwiązuje problemu żywieniowego zawodnika.
Jeżeli młody piłkarz nie wie, co zjeść przed treningiem, rodzic nie wie, co przygotować na turniej, a zawodnik regularnie kończy trening o 21:00 i nie ma pomysłu na posiłek po wysiłku, sama tabelka z kaloriami niewiele zmieni.
Dlatego podczas konsultacji ważne jest przełożenie wiedzy na praktykę.
Zamiast samego: „Jedz więcej węglowodanów przed treningiem”
ważniejsze może być:
„Jeżeli obiad jesz o 14:30, a trening zaczyna się o 18:00, zaplanuj około 16:30–17:00 małą przekąskę składającą się głównie z węglowodanów. Może to być banan z waflami ryżowymi, bułka z dżemem albo inna sprawdzona przez Ciebie opcja węglowodanowa.”
To właśnie tego rodzaju wiedza pozwala zawodnikowi samodzielnie podejmować decyzje również wtedy, gdy nie ma przed sobą jadłospisu.
Czy podczas konsultacji otrzymuję jadłospis?
Nie zawsze.
I to jest jedna z najważniejszych różnic między konsultacją a zakupem indywidualnego jadłospisu.
W SportuJemy pojedyncza konsultacja sportowa obejmuje analizę ankiety, dzienniczka i wyników badań, omówienie problemów, celów i potrzeb oraz podsumowanie z zaleceniami. Indywidualny 7-dniowy jadłospis jest osobnym elementem oferty.
Dlaczego? Bo nie każdy zawodnik potrzebuje od razu gotowego menu na siedem dni.
Czasami największą zmianą będzie:
- uporządkowanie liczby posiłków,
- poprawa śniadania,
- dodanie przekąski przed treningiem,
- zaplanowanie posiłku regeneracyjnego,
- poprawa nawodnienia,
- zmiana organizacji jedzenia w szkole,
- przygotowanie strategii żywienia na turnieje.
W takim przypadku stworzenie bardzo szczegółowego jadłospisu może być niepotrzebne.
Z kolei jeśli zawodnik i rodzic potrzebują konkretnego planu działania, można zdecydować się na indywidualny jadłospis.
Jak wygląda zakup samej diety?
Indywidualny jadłospis to rozwiązanie dla osoby, która przede wszystkim potrzebuje konkretnego planu posiłków.
W SportuJemy indywidualny jadłospis jest przygotowywany na podstawie informacji o zawodniku (ankieta, dzienniczek, badania z krwi). Obejmuje 7 dni, pełne przepisy, dopasowanie do preferencji oraz wyliczenia makroskładników względem planu dnia i aktywności.
Nie jest więc to gotowy jadłospis „dla młodego piłkarza”, który można wysłać każdemu.
Plan powinien uwzględniać między innymi:
- wiek zawodnika,
- jego aktywność,
- rozkład treningów,
- godziny szkoły,
- preferencje żywieniowe,
- produkty lubiane i nielubiane,
- możliwości organizacyjne rodziny,
- charakter wysiłku,
- potrzeby związane z regeneracją.
W praktyce oznacza to, że jadłospis ma być narzędziem ułatwiającym realizację zaleceń, a nie kolejnym obowiązkiem.
Dla kogo sama dieta będzie dobrym rozwiązaniem?
Sam jadłospis może być dobrym wyborem, jeżeli: masz już wiedzę, wiesz, co należy poprawić, ale potrzebujesz konkretnego planu rozpisanego od A do Z.
Przykładowo rodzic wie, że zawodnik je nieregularnie i potrzebuje lepiej zaplanowanych posiłków, ale trudno mu samodzielnie przełożyć zalecenia na konkretne śniadania, obiady, kolacje i przekąski.
Wtedy gotowy, indywidualny plan może bardzo ułatwić codzienną organizację.
Sam jadłospis może być również dobrym rozwiązaniem dla zawodnika, który wcześniej pracował z dietetykiem i zna podstawowe zasady żywienia, ale potrzebuje nowych propozycji posiłków albo uporządkowania diety.
Kiedy lepiej zdecydować się na współpracę miesięczną?
Współpraca miesięczna jest czymś więcej niż zakup jadłospisu.
Na stronie SportuJemy miesięczny plan sportowy obejmuje elementy pakietu podstawowego (konsultacja, jadłospis na 7 dni, plan suplementacyjny) oraz dodatkowo m.in. indywidualne szkolenie dietetyczne dla dziecka, szkolenie dla rodzica, 4 tygodnie kontaktu mailowego oraz konsultację kontrolną po czterech tygodniach.
To rozwiązanie sprawdza się szczególnie wtedy, gdy problem nie polega wyłącznie na braku pomysłów na posiłki.
Przykład?
Młody zawodnik:
- nie ma energii na treningach,
- często nie je śniadania,
- po szkole jedzie prosto na trening,
- po treningu nie ma apetytu,
- ma problem z organizacją posiłków,
- a rodzic nie wie, jak dopasować jedzenie do treningów.
W takiej sytuacji sam jadłospis może być niewystarczający. Potrzebna jest kompleksowa praca zarówno zawodnika, jak i rodziców/opiekunów nad wdrożeniem zmian oparta o edukację dot. żywienia w sporcie i jego przełożenia na wyniki.
Jak wygląda pierwszy miesiąc współpracy?
Pierwszy miesiąc można potraktować jako etap poznania zawodnika, uporządkowania żywienia i wdrożenia podstaw.
Najpierw analizujemy sytuację. Następnie ustalamy priorytety.
Później zawodnik otrzymuje konkretne narzędzia – między innymi indywidualny jadłospis – ale równocześnie pracuje nad zrozumieniem tego, dlaczego właśnie takie rozwiązania zostały zaproponowane.
To bardzo ważne szczególnie w przypadku młodych zawodników.
Celem nie powinno być stworzenie osoby, która przez miesiąc perfekcyjnie realizuje rozpiskę.
Celem jest nauczenie zawodnika, jak samodzielnie podejmować coraz lepsze decyzje żywieniowe.
Dlatego w SportuJemy miesięczna współpraca obejmuje również edukację zarówno młodego sportowca, jak i rodzica.
Po co konsultacja kontrolna?
Bo teoria bardzo często wygląda inaczej niż praktyka.
Na pierwszej konsultacji można ustalić idealny plan.
Ale później okazuje się, że:
- zawodnik nie zdąża zjeść obiadu,
- nie lubi konkretnego produktu,
- nie toleruje rozpisanego posiłku przed treningiem,
- trening został przesunięty,
- pojawiły się dodatkowe zawody,
- rodzina nie ma czasu na przygotowywanie skomplikowanych dań,
- apetyt zawodnika jest mniejszy niż zakładano.
I właśnie dlatego potrzebna jest kontrola.
W SportuJemy konsultacja kontrolna trwa 30 minut i służy omówieniu trudności, wprowadzeniu poprawek oraz ocenie dalszego kierunku współpracy.
Nie chodzi o ocenianie zawodnika.
Chodzi o sprawdzenie, co udało się wdrożyć i co trzeba dostosować w inny sposób.
Dlaczego warto rozważyć współpracę 3-miesięczną?
Trzy miesiące pozwalają spojrzeć na żywienie zdecydowanie szerzej niż w przypadku pojedynczej konsultacji lub jednego miesiąca współpracy.
Sportowiec przecież nie funkcjonuje przez cały czas w identycznych warunkach.
W ciągu kilku tygodni mogą pojawić się:
- zmiany w planie treningowym,
- mecze,
- turnieje,
- okres większego lub mniejszego obciążenia,
- wyjazdy,
- wakacje,
- zmiana godzin treningów,
- problemy z regeneracją,
- nowe potrzeby żywieniowe.
Dlatego dłuższa współpraca pozwala nie tylko stworzyć plan, ale również obserwować jego realizację i modyfikować go wraz ze zmianami w życiu zawodnika.
W planie 3-miesięcznym SportuJemy przewidziane są trzy 7-dniowe jadłospisy – przygotowywane co cztery tygodnie – oraz trzy konsultacje kontrolne. Współpraca trwa 12 tygodni i obejmuje również kontakt mailowy oraz edukację zawodnika i rodzica.
To oznacza, że jadłospis nie pozostaje taki sam przez trzy miesiące.
Zmienia się razem z zawodnikiem i jego sytuacją.
Jadłospis a współpraca – co wybrać?
Najprościej można to przedstawić tak:
Potrzebujesz przede wszystkim konkretnych przepisów i planu?
Wybierz indywidualny jadłospis.
Chcesz uporządkować żywienie, nauczyć zawodnika zasad i wprowadzić zmiany krok po kroku?
Rozważ współpracę miesięczną.
Potrzebujesz więcej czasu na wdrożenie, obserwację i dostosowywanie żywienia do treningów i zawodów?
Najlepszym rozwiązaniem może być współpraca 3-miesięczna.
Czy współpraca oznacza, że zawodnik musi jeść „idealnie”?
Nie. I właśnie to jest jedna z najważniejszych rzeczy, które warto podkreślić.
Celem dietetyka sportowego nie powinno być stworzenie jadłospisu, którego zawodnik będzie bał się złamać.
Żywienie młodego sportowca musi być możliwe do zastosowania w prawdziwym życiu.
Czasami zawodnik je w domu. Czasami w szkole.
Czasami jedzie bezpośrednio z lekcji na trening.
Czasami cały weekend spędza na turnieju.
Czasami rodzic nie ma czasu gotować dwóch różnych obiadów.
Dlatego plan powinien uwzględniać życie rodziny, a nie tylko teorię dietetyczną.
Dobry jadłospis to taki, który da się zrealizować. Nie jest to jadłospis idealny, lecz realny.
Dobra współpraca to taka, która pomaga zawodnikowi coraz lepiej radzić sobie również wtedy, gdy nie ma przed sobą rozpiski i nie znajduje się w idealnych warunkach.
Dieta sportowa to proces, a nie kartka z jadłospisem
Najważniejsza różnica między zakupem samej diety a współpracą z dietetykiem sportowym sprowadza się do jednego słowa: proces.
Jadłospis daje Ci plan.
Konsultacja pomaga zrozumieć, co należy zmienić.
Współpraca pozwala sprawdzić, czy te zmiany rzeczywiście działają i – jeśli trzeba – je modyfikować.
Dlatego nie zawsze potrzebujesz 3-miesięcznej współpracy.
Czasami wystarczy jedna konsultacja.
Czasami najlepszym rozwiązaniem będzie sam indywidualny jadłospis.
A czasami sytuacja zawodnika jest bardziej złożona i warto pracować wspólnie przez kilka tygodni lub miesięcy.
Nie ma jednego rozwiązania dla każdego zawodnika.
I właśnie dlatego pierwszym krokiem powinno być określenie, czego naprawdę potrzebujesz.
Jeżeli chcesz sprawdzić, która forma wsparcia będzie odpowiednia dla Ciebie lub Twojego młodego sportowca, możesz zobaczyć dostępne opcje konsultacji i współpracy w SportuJemy. Sprawdź konsultację i opcje współpracy SportuJemy.
Najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy potrzebuję diety?”
Lepiej zapytać: „Czego potrzebuję, żeby moje żywienie rzeczywiście wspierało trening, regenerację, zdrowie i rozwój?”
Dopiero odpowiedź na to pytanie pozwala wybrać właściwe rozwiązanie.
